Wrocław

Czym zajmuje się neurologopeda?

Neurologopeda pracuje z osobami, u których występują zaburzenia wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania mózgu i układu nerwowego, takie jak:
✅ Afonia i dyzartria – Problemy z artykulacją i emisją głosu po udarach, urazach mózgu czy chorobach neurodegeneracyjnych (np. Parkinson, SLA) mogą prowadzić do trudności w codziennej komunikacji, a nawet całkowitej utraty zdolności porozumiewania się werbalnie. Pacjenci często zmagają się z niewyraźną mową, osłabioną siłą głosu, monotonią wypowiedzi lub trudnościami w koordynacji ruchów aparatu mowy. Neurologopeda pracuje nad poprawą wyrazistości mowy poprzez ćwiczenia oddechowe, artykulacyjne i fonacyjne, które pomagają wzmocnić mięśnie odpowiedzialne za mowę i poprawić kontrolę nad głosem. W przypadkach zaawansowanych chorób neurologicznych specjalista może także wdrożyć komunikację wspomagającą, np. metody AAC (Alternative and Augmentative Communication), umożliwiające pacjentowi skuteczniejsze porozumiewanie się z otoczeniem.
✅ Afazja – Trudności w rozumieniu i produkcji mowy, najczęściej po udarze mózgu (to kluczowe w przypadku kiedy neurologopeda pracuje z osobami dorosłymi) lub urazach mózgu, mogą znacząco utrudniać codzienną komunikację i prowadzić do frustracji zarówno u pacjenta, jak i jego bliskich. Takie zaburzenia, określane jako afazja, mogą objawiać się problemami z dobieraniem słów, tworzeniem poprawnych gramatycznie zdań, a nawet całkowitą utratą zdolności mówienia. Neurologopeda prowadzi terapię mającą na celu odbudowę umiejętności językowych poprzez ćwiczenia stymulujące ośrodki mowy, techniki wspierające pamięć słowną oraz strategie zastępcze, które pomagają pacjentowi efektywnie się komunikować mimo trudności.
✅ Opóźniony rozwój mowy – W tym wynikający z zaburzeń neurologicznych, takich jak autyzm, mózgowe porażenie dziecięce czy Zespół Downa, opóźniony rozwój mowy może wpływać na codzienną komunikację i zdolność do wyrażania swoich potrzeb. Dzieci z autyzmem często mają trudności z rozumieniem języka, nawiązywaniem interakcji i używaniem mowy w sposób funkcjonalny, dlatego terapia neurologopedyczna koncentruje się na rozwijaniu komunikacji werbalnej lub alternatywnej (AAC). W przypadku mózgowego porażenia dziecięcego (MPD) ograniczenia motoryczne mogą utrudniać prawidłową artykulację, dlatego terapia obejmuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie aparatu mowy oraz techniki wspierające komunikację. Natomiast u dzieci z Zespołem Downa neurologopeda pomaga w stymulacji rozwoju mowy, poprawie artykulacji oraz budowaniu kompetencji językowych, dostosowując metody terapii do indywidualnych możliwości dziecka.
✅ Problemy z połykaniem (dysfagia) – Występujące po operacjach, udarach czy w przebiegu chorób neurologicznych, prowadzące do trudności w jedzeniu i piciu, zaburzenia połykania (dysfagia) mogą znacząco obniżyć jakość życia pacjenta i prowadzić do groźnych powikłań, takich jak niedożywienie czy zachłystowe zapalenie płuc. Neurologopeda diagnozuje stopień zaburzeń i dobiera odpowiednie ćwiczenia, które pomagają wzmocnić mięśnie odpowiedzialne za przełykanie oraz poprawić koordynację ruchów jamy ustnej i gardła. Terapia może obejmować także naukę alternatywnych technik jedzenia i picia oraz dostosowanie konsystencji pokarmów, co zwiększa bezpieczeństwo i komfort pacjenta podczas spożywania posiłków.
✅ Zaburzenia komunikacji u dzieci – Np. w przypadku autyzmu, mutyzmu wybiórczego czy niepełnosprawności intelektualnej terapia neurologopedyczna koncentruje się na rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych dostosowanych do indywidualnych możliwości pacjenta. W przypadku autyzmu neurologopeda pomaga w nauce rozumienia i używania języka, wspiera rozwój komunikacji alternatywnej (AAC) oraz pracuje nad eliminacją trudności w interakcjach społecznych. Przy mutyzmie wybiórczym kluczowe jest stopniowe budowanie poczucia bezpieczeństwa i komfortu w mówieniu, aby pacjent mógł pokonać barierę komunikacyjną. Natomiast w przypadku niepełnosprawności intelektualnej terapia skupia się na rozwijaniu podstawowych funkcji językowych, wspieraniu rozwoju mowy i nauce skutecznych sposobów porozumiewania się, które ułatwiają codzienne funkcjonowanie.
✅ Rehabilitacja po operacjach neurologicznych – Wspomaganie powrotu do sprawności językowej i komunikacyjnej po operacjach mózgu wymaga indywidualnie dobranej terapii, uwzględniającej obszar i stopień uszkodzenia struktur mózgowych. Neurologopeda stosuje różnorodne techniki rehabilitacyjne, takie jak ćwiczenia artykulacyjne, trening funkcji poznawczych oraz stymulację ośrodków mowy, aby stopniowo przywracać pacjentowi zdolność do skutecznej komunikacji. W procesie terapii kluczowe jest także wsparcie emocjonalne i motywacyjne, ponieważ trudności w mówieniu mogą prowadzić do frustracji i wycofania społecznego, dlatego neurologopeda pomaga pacjentowi budować pewność siebie i uczyć się alternatywnych sposobów porozumiewania się.
✅ Bruksizm - tutaj duże znaczenie ma terapia manualna, elektrostymulacja, kinesiotaping i praca ze stawem skroniowo-żuchwowym

Kiedy warto udać się do neurologopedy?

Warto skonsultować się z neurologopedą, jeśli u siebie lub bliskiej osoby zauważasz:
🔹 Problemy z wyraźnym mówieniem, niewyraźną artykulacją lub zanikiem mowy mogą wynikać z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, osłabienia mięśni aparatu mowy lub chorób neurodegeneracyjnych. Takie trudności mogą prowadzić do frustracji i wycofania społecznego, dlatego wczesna interwencja neurologopedyczna jest kluczowa dla poprawy komunikacji i jakości życia pacjenta.
🔹 Trudności w rozumieniu wypowiedzi innych mogą wynikać z uszkodzeń mózgu, zaburzeń neurologicznych lub problemów z przetwarzaniem słuchowym. Osoby z tymi trudnościami mogą mieć kłopot ze śledzeniem rozmowy, rozumieniem dłuższych wypowiedzi lub interpretacją metafor i złożonych struktur językowych. Neurologopeda pomaga w rozwijaniu umiejętności językowych i poznawczych, stosując techniki poprawiające percepcję mowy i wspomagające komunikację w codziennych sytuacjach.
🔹 Problemy z połykaniem, częste krztuszenie się podczas jedzenia lub picia, mogą wynikać z zaburzeń motoryki przełyku lub uszkodzenia nerwów kontrolujących proces połykania. Takie trudności są często spotykane u osób po udarach, operacjach neurochirurgicznych lub w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Parkinson. Neurologopeda ocenia stopień zaburzeń i dobiera odpowiednie ćwiczenia, które pomagają wzmocnić mięśnie odpowiedzialne za przełykanie oraz poprawiają koordynację działań potrzebnych do bezpiecznego spożywania pokarmów i napojów. W niektórych przypadkach zalecane są także zmiany w konsystencji jedzenia, aby zminimalizować ryzyko zadławienia i poprawić komfort pacjenta.
🔹 Opóźniony rozwój mowy u dziecka lub brak postępów w nauce mówienia może być wynikiem różnych czynników, takich jak problemy neurologiczne, wczesne zaburzenia rozwojowe lub trudności w przetwarzaniu dźwięków. Dzieci z opóźnionym rozwojem mowy mogą mieć problem z wymawianiem słów, tworzeniem zdań czy rozumieniem wypowiedzi innych. Neurologopeda przeprowadza szczegółową ocenę, aby zrozumieć przyczyny trudności i dobiera odpowiednią terapię, która może obejmować ćwiczenia artykulacyjne, stymulowanie słuchu fonematycznego, a także metody wspierające komunikację alternatywną, jeśli to konieczne. Wczesna interwencja jest kluczowa, ponieważ pomaga dziecku w rozwoju mowy, co ma wpływ na jego zdolności społeczne, edukacyjne i emocjonalne.
🔹 Zaburzenia głosu, takie jak chrypka, osłabiony głos lub jego zanikanie, mogą występować w wyniku przeciążenia strun głosowych, infekcji, urazów, a także chorób neurologicznych, takich jak Parkinson czy stany po udarach. Takie trudności w mówieniu mogą prowadzić do zmniejszenia jakości życia pacjenta, utrudniając codzienne porozumiewanie się. Neurologopeda pomaga w diagnozie przyczyn zaburzeń głosu oraz dobiera odpowiednie ćwiczenia oddechowe, fonacyjne i artykulacyjne, które wspierają regenerację strun głosowych i poprawiają jakość głosu. W przypadku przewlekłych problemów z głosem terapia może obejmować także techniki ochrony aparatu mowy, aby zapobiegać dalszym uszkodzeniom i poprawić komfort użytkowania głosu w życiu codziennym.
🔹 Trudności z komunikacją w wyniku choroby neurologicznej, takich jak po udarze czy w chorobie Parkinsona, mogą obejmować problemy z mówieniem, rozumieniem języka, a także z koordynacją ruchów niezbędnych do prawidłowej artykulacji. U pacjentów po udarze często występuje afazja, która utrudnia produkcję słów lub rozumienie wypowiedzi, podczas gdy w chorobie Parkinsona chory może zmagać się z niewyraźną mową, osłabieniem głosu oraz trudnościami w kontrolowaniu tempa i intonacji. Neurologopeda w takich przypadkach stosuje specjalistyczną terapię, której celem jest poprawa zdolności komunikacyjnych poprzez ćwiczenia językowe, techniki oddechowe, a także naukę korzystania z alternatywnych metod komunikacji, takich jak systemy AAC (komunikacja wspomagana). Terapia nie tylko pomaga pacjentowi w wyrażaniu swoich potrzeb, ale również wspiera poprawę jakości życia, redukując frustrację związaną z trudnościami w porozumiewaniu się.

Neurologopeda prowadzi terapię indywidualnie dostosowaną do pacjenta, stosując ćwiczenia logopedyczne, techniki stymulujące pracę mózgu i układu nerwowego, a także metody wspomagające komunikację, np. AAC (komunikacja alternatywna). Współpracuje często z neurologami, psychologami, fizjoterapeutami i terapeutami zajęciowymi, aby zapewnić kompleksowe wsparcie pacjentowi.